Onzekerheid
Waarom ben ik zo onzeker?
Je hebt net een compliment gekregen. En terwijl de ander het nog uitspreekt, ben jij al aan het bedenken hoe je dit kan wegwuiven want gevoelsmatig klopt het helemaal niet. Je hebt niet het idee dat je het verdiend.
Waarom ben ik zo onzeker? Het is een vraag die veel vrouwen zichzelf stellen, soms hardop maar vaker in zichzelf door de dag heen en voor het slapen. Wanneer ze hiermee aan de slag willen is het antwoord dat ze krijgen bijna altijd hetzelfde: meer zelfvertrouwen opbouwen, positiever denken, stoppen met vergelijken. Dat klinkt logisch. Maar als je eerlijk bent, weet je dat dit soort adviezen de onzekerheid niet echt wegnemen. Ze dempen het, even. En dan is hij er weer.
Wat als onzekerheid niet het probleem is waar je aan moet werken, maar een signaal naar iets wat dieper ligt?
Wat is onzekerheid eigenlijk?
Onzekerheid is twijfelen aan jezelf. Aan je vaardigheden, je oordeel, je waarde, je kennis, je lichaam, en nog zoveel meer. Het is een gevoel dat je tekortschiet, ook als je er van buitenaf prima uitkomt. Het kan zich richten op hoe je eruitziet, hoe je overkomt, of je de goede keuzes maakt, of anderen je wel leuk vinden.
Maar onzekerheid is geen karakterfout en ook geen gebrek aan zelfvertrouwen. Het is een reactie van je zenuwstelsel op een signaal dat op een gegeven moment geleerd heeft: ik ben niet veilig als ik mezelf ben.
Dat signaal is oud, en soms wel heel oud.
Waar komt onzekerheid vandaan?
Onzekerheid ontstaat zelden door één moment. Het is een patroon dat is opgebouwd uit honderden kleine ervaringen. Denk hierbij aan een
– kritische opmerking die bleef hangen.
– moment waarop je werd afgewezen en niet begreep waarom.
– omgeving waarin presteren meer werd beloond dan bestaan.
– relatie waarin jij meer aanpaste dan de ander.
Al die ervaringen hebben gemeen dat ergens je systeem heeft geconcludeerd dat jij op jezelf niet genoeg bent. Dat jij pas waarde hebt als je iets doet, bereikt, geeft of voor een ander bent.
En zo begint het patroon.
Je brein is gebouwd op bewijs. Het registreert wat er gebeurt, trekt een conclusie, en bouwt daaromheen een programma dat zegt: zo werkt de wereld. Zo ben ik. Dat programma draait op de achtergrond, elke dag, zonder dat je het bewust aanstuurt. Het bepaalt hoe je een ruimte binnenloopt, hoe je reageert als iemand kritiek heeft, hoe je over jezelf praat als je alleen bent.
Onzekerheid is niet wie je bent. Het is wat je systeem ooit heeft geleerd. Lees ook de blog waarom je alles al weet maar er niets verandert: Waarom je vastloopt in je leven.
De symptomen die je niet altijd herkent als onzekerheid
Onzekerheid laat zich niet altijd zien als verlegen zijn of je klein voelen. Bij veel vrouwen met wie ik werk, ziet het er van buitenaf heel anders uit. Soms is het:
- dat je overal ja op zegt, omdat nee zeggen voelt alsof je iemand teleurstelt. En die teleurstelling voelt onveilig, dus je zegt maar ja. Weer.
- de uitputting aan het einde van een dag waarop je eigenlijk niks bijzonders hebt gedaan. Alleen jezelf de hele dag een beetje aangepast. Gezegd wat anderen van je verwachtte. Gelachen op het juiste moment. En thuis plof je neer, want je bent op.
- een gevoel van onrust als je even niets doet. Stilzitten voelt als iets missen, iets verzuimen. Dus ga je maar weer iets doen, want druk zijn is fijner dan het gevoel dat omhoog komt met de vraag of je wel goed genoeg bent…
- de vergelijking. Niet alleen met anderen, maar met wie jij denkt te moeten zijn. Met een versie van jezelf die je nog niet bent en waarvan je niet zeker weet of je haar ooit wordt.
Emotionele onzekerheid bij volwassenen is een gespleten bestaan tussen wie je aan de wereld laat zien en wie je vanbinnen bent.
Hoe je onzekerheid in stand houdt zonder het door te hebben
Als jij op onbewust niveau gelooft dat je niet goed genoeg bent, gaat je brein daar bewijs voor verzamelen. Het is een onbewust proces, je brein wil namelijk gelijk hebben. Het reticulair activeringssysteem, de filter in je brein die bepaalt wat je bewust opmerkt, selecteert precies die informatie die het verhaal bevestigt dat je al kent.
Hoe je brein bewijs verzamelt lees je in de blog: Twijfel saboteert je succes.
Krijg je een compliment? Je wuift het weg, want het past niet in het verhaal. Maakt iemand een kritische opmerking? Je onthoudt het precies, want het past wel. Doe je iets goed? Je minimaliseert het. Doe je iets fout? Je vergroot het uit.
Zo blijft onzekerheid zichzelf voeden. Niet omdat het waar is, maar omdat je systeem bewijs zoekt voor wat het al weet.
Dit is ook waarom positief denken alleen niet werkt. Je kunt zoveel affirmaties opzeggen als je wilt, maar zolang je systeem niet echt ervaart dat het anders kan, gelooft het de woorden niet. Je brein gelooft namelijk geen woorden, het gelooft ervaringen.
Lees hier meer over in de blog: Waarom je vastloopt in je leven.
Wat ik zelf pas ‘s avonds begreep
Er was een tijd waarin ik mezelf alleen goed en zelfverzekerd kon voelen op basis van wat ik had gedaan, wat ik had gepresteerd die dag. Niet op basis van wie ik was.
Als ik had gewerkt, gezorgd, geregeld, geholpen, dan was het goed. Dan was én voelde ik me goed. Dan kon ik ‘s avonds trots op mezelf zijn.
Maar als ik op een dag niet zoveel had gedaan, dan voelde ik me ‘slecht’. Het voelde onrustig.
Ik herinner me die ritten naar huis. Alleen in de auto, na een werkdag. Het moment dat ik helemaal alleen was, kwam het gevoel weer omhoog dat ik niet genoeg was. Weer niet genoeg gedaan, weer niet alles af gekregen. Elke keer die gedachte weer, om gek van te worden.
In bed was het soms erger. Helemaal geen afleiding en continuerend dezelfde vraag of ik wel genoeg ben.
Nu zie ik in dat het niet altijd ging om een geen gebrek aan zelfvertrouwen dat ik moest opbouwen. Het was mijn systeem dat me jaren vertelde dat mijn waarde afhankelijk was van mijn prestaties, van wat ik deed.
En zo lang ik dat verhaal niet kende, bleef ik er aan werken. Meer doen, geven, presteren… Als oplossing voor een probleem dat door het doen zelf werd veroorzaakt.
Waarom onzekerheid overwinnen niet werkt zoals je denkt
De meeste manieren om met onzekerheid om te gaan zijn gericht op het hoofd.
– Begrijpen waar het vandaan komt.
– Je negatieve gedachten herkaderen.
– Zelfcompassie oefenen.
Dat zijn allemaal waardevolle dingen om te doen. Maar ze missen iets, er ontbreekt wat.
Onzekerheid zit niet in je hoofd. Het zit in je lichaam.
Je zenuwstelsel heeft dit patroon opgeslagen als een ervaring, niet als een gedachte. En ervaringen los je niet op met inzicht alleen. Je lost ze op met nieuwe ervaringen, ervaringen die je systeem laten voelen dat het anders kan, dat het veilig is om anders te zijn.
Dat is neuroplasticiteit. Lees in deze blog wat je kan doen om je brein te trainen. Je brein is niet vastgezet, je kan het trainen. Het maakt nieuwe verbindingen aan zolang je leeft. Maar het doet dat alleen als het genoeg veiligheid voelt in het nieuwe.
De verandering begint niet bij harder werken aan je onzekerheid. Die begint bij het leren kennen van de vrouw die er al is als de onzekerheid er even niet is. De vrouw die je bent als je niet aan het presteren en compenseren bent. Wel als je gewoon bent.
Die vrouw bestaat al. Jij kent haar alleen nog niet goed genoeg.
Wat er werkelijk verandert als je onzeker zijn aanpakt van binnenuit
Onzekerheid aanpakken van binnenuit ziet er anders uit dan van buitenaf werken aan meer zelfvertrouwen. Het gaat niet om positiever denken of jezelf overtuigen dat je goed genoeg bent.
Het gaat om het herkennen van het verhaal dat je systeem draait. Het verhaal van “ik ben genoeg als ik…” en het stap voor stap aanvullen van nieuw bewijs. En dat doe je niet met woorden maar met ervaringen.
Elke keer dat je één keer rust neemt zonder schuldgevoel en overleeft, is dat bewijs. Elke keer dat je nee zegt en de relatie heel blijft, is dat bewijs. Elke keer dat je jezelf ziet zonder de prestatiebril, en toch intact bent, is dat bewijs.
Je systeem leert niet van wat je begrijpt. Het leert van wat het meemaakt.
Hoe omgaan met onzekerheid. Een andere aanpak:
Dit is tevens een uitnodiging om het anders te bekijken.
Stap 1: Stop met proberen de onzekerheid weg te werken en te onderdrukken. Onzekerheid is geen vijand die verslagen moet worden. Het is een signaal dat iets in jou vraagt om gezien te worden.
Stap 2: Leer het patroon kennen, niet alleen je gevoel. Wanneer is de onzekerheid er? In rust of in drukte? Als je alleen bent of als anderen je feedback geven? Wat gaat er altijd aan vooraf? Het patroon kennen is anders dan het begrijpen. Kennen betekent dat je het herkent in het moment.
Stap 3: Verzamel ander bewijs, in kleine dingen. Kies één moment vandaag waarop je iets doet vanuit de vrouw die je wilt zijn, niet vanuit de vrouw die iets moet bewijzen. Doe dat in micro momenten. En merk wat er dan in je lijf gebeurt. De vrouw die je wilt zijn –> Doorbreek je oude patronen, lees het in deze blog.
Stap 4: Geef je systeem veiligheid in het nieuwe. Je kunt niet in één keer je onzekerheid loslaten. Maar je kunt je systeem stap voor stap laten ervaren dat het veilig is om anders te zijn.
Onzekerheid overwin je door bewijs te verzamelen van de positieve dingen. Waarin je trots en blij met jezelf bent zonder een prestatie. Dus ontdek wie jij bent als je niets hoeft te bewijzen?
Als je wilt beginnen met die vraag, heb ik iets voor je gemaakt. Het Ontbrekende Stukje is een digitale gids die je stap voor stap meeneemt door precies dit proces. Waarom je alles al weet maar er niets verandert. Hoe je zenuwstelsel werkt en waarom het je tegenhoudt. En hoe je de eerste echte verschuiving maakt in je lijf.
Het is het begin van de Als Zij reeks: een serie die je meeneemt van dit patroon doorbreken naar de vrouw die je al bent als de onzekerheid even stil is.
Je kunt Het Ontbrekende Stukje hier vinden.
Veel gestelde vragen
Onzekerheid is twijfelen aan jezelf en je (eigen)waarde. Het gevoel dat je niet goed genoeg bent, ook als je er van buitenaf prima uitkomt. Het is een aangeleerd patroon van je zenuwstelsel. Het is geen karaktereigenschap.
Onzekerheid ontstaat door ervaringen waarin je systeem heeft geleerd dat jij op jezelf niet veilig of genoeg bent. Dat kan komen door kritiek, afwijzing, een omgeving gericht op presteren, of vroege ervaringen van onveilige hechting.
Onzekerheid bij volwassenen uit zich vaak als: voortdurend aanpassen aan anderen, moeite met rusten zonder schuldgevoel, jezelf vergelijken, niet kunnen genieten van complimenten, overmatig presteren en jezelf klein houden in groepen.
Van je onzekerheid afkomen begint niet bij harder werken aan zelfvertrouwen, maar bij het herkennen van het patroon in je lijf. Je systeem heeft nieuwe ervaringen nodig, geen nieuwe inzichten. Kleine stappen die je laten voelen dat het veilig is om jezelf te zijn, zijn effectiever dan grote mentale sprongen.
Onzekerheid gaat over twijfel aan jezelf. Angst gaat over een verwachte bedreiging. Ze overlappen vaak wel. Onzekerheid kan leiden tot angst voor afwijzing of falen, maar het zijn verschillende ervaringen met elk een eigen oorsprong.
Ja. Onzekerheid is geen vast onderdeel van wie je bent. Het is een aangeleerd patroon en patronen kunnen veranderen. Niet door het weg te denken, maar door je systeem stap voor stap nieuw bewijs te geven dat het anders kan.
Whatever you're not changing, you're choosing. Upgrade your Life, it's time.
Copyright © Het is je Gelukt