Onzekerheid bij volwassenen

Waarom het niet vanzelf overgaat als je ouder wordt

Je dacht misschien dat het over zou gaan. Dat je op een bepaalde leeftijd gewoon zeker van jezelf zou worden. Dat de onzekerheid van vroeger een tienerfase was, iets wat je ontgroeide met genoeg ervaring, genoeg succes, genoeg bewijs dat je het kunt.

Maar hier ben je. Dertig, veertig, vijftig jaar verder. En die stem is er nog. Misschien wat minder dan vroeger, misschien meer verstopt onder een druk leven, maar hij is er.

Dat vraagt om een andere uitleg dan je misschien gewend bent.

Waarom onzekerheid bij volwassenen zo hardnekkig is

Onzekerheid slijt niet vanzelf met de jaren. Het is geen kwestie van genoeg ervaringen opdoen totdat het vanzelf wegvalt. Want het probleem zit niet in een gebrek aan bewijs van buitenaf. Hoeveel je ook bereikt, hoeveel complimenten je ook krijgt, hoeveel je ook doet: als je systeem van binnenuit is geprogrammeerd op niet genoeg zijn, weegt het dat bewijs anders.

Je haalt een groot resultaat en denkt: ja maar dat was geluk. Je krijgt een compliment en denkt: ze kennen me nog niet goed genoeg. Je bereikt iets wat je al lang wilde en denkt, drie dagen later: wat nu?

Dit noemen we in de neuropsychologie het bewijsmechanisme van het reticulaire activeringssysteem. Je brein filtert de werkelijkheid op basis van wat het al gelooft. En als het gelooft dat jij niet genoeg bent, selecteert het de informatie die dat bevestigt, en schuift het de rest terzijde. Lees hier hoe je brein bewijs filtert.

Leeftijd verandert dat filter niet en ervaring ook niet. Alleen gerichte herprogrammering doet dat.

Waar komt onzekerheid vandaan bij volwassen vrouwen

Ik spreek veel vrouwen tussen de 35 en 60 die alles al hebben geprobeerd. Therapie, coaching, zelfontwikkelingsboeken, online programma’s. Ze begrijpen hun patronen en kunnen haarfijn uitleggen waar de onzekerheid vandaan komt. Maar er verandert niks.

En dat is een mismatch tussen aanpak en probleem.

Onzekerheid bij volwassenen is diep ingesleten, niet omdat het zo lang geleden is begonnen, maar omdat het zo lang ononderbroken is bevestigd. Elke keer dat je je aanpaste, elke keer dat je zweeg terwijl je iets wilde zeggen, elke keer dat je je succes wegwuifde, heeft je systeem dat patroon iets verder verdiept. Niet bewust. Gewoon omdat het systeem doet wat het altijd heeft gedaan.

Bovenop dat patroon is er bij volwassen vrouwen ook vaak nog iets anders: de last van rollen. Je bent moeder, partner, professional, dochter, vriendin. In al die rollen weet je wie je moet zijn. Maar wie ben jij als je al die rollen uittrekt? Dat is een vraag die bij veel vrouwen al jarenlang onbeantwoord is, simpelweg omdat er nooit echt ruimte voor was. Benieuwd hoe een onzeker leven eruit ziet? Ontdek het in deze blog.

Onzeker zijn over jezelf terwijl je leven er goed uitziet

Dit is iets wat veel volwassen vrouwen beschrijven als hun meest verwarrende ervaring. Van buitenaf ziet het leven er goed uit. Gezin, baan, vrienden. En toch is er die constante onderstroom van niet genoeg zijn. Van vragen of dit het was en het gevoel dat je ergens een versie van jezelf misloopt.

Het is een signaal dat de binnenwereld en de buitenwereld niet op één lijn liggen. Dat jij al lang bezig bent met het leven dat je hebt gebouwd, maar nog niet echt bent begonnen met het leven dat bij jou past.

Onzekerheid bij volwassenen heeft daarmee vaak een extra laag: het gaat niet alleen over zelfvertrouwen. Het gaat over identiteit. Over de vraag wie je bent als je stopt met bewijzen. Lees meer over wat onzekerheid is in deze blog: Wat is onzekerheid.

Het goede nieuws over onzekerheid op latere leeftijd

Neuroplasticiteit, het vermogen van je brein om nieuwe verbindingen aan te maken, verdwijnt niet met de leeftijd. Je brein blijft veranderbaar zolang je leeft. Wat wel anders is op latere leeftijd is dat het patroon dieper zit en dat je meer te verliezen lijkt te hebben bij verandering. Meer rollen, meer verwachtingen, meer structuur die ervan afhankelijk is dat jij bent wie je altijd bent geweest.

Maar dat maakt de verandering niet onmogelijk. Het maakt haar anders. Het vraagt om een aanpak die werkt met je systeem in plaats van ertegen in. Die begint bij kleine, veilige verschuivingen. Die je niet vraagt om je hele leven om te gooien, maar om steeds één keuze te maken die iets dichter bij jou ligt dan de vorige.

Dat is precies waar de Als Zij reeks over gaat. Het Ontbrekende Stukje is het begin: het legt uit hoe je systeem werkt, waarom je vastloopt ook als je het begrijpt, en hoe je begint met het bouwen van de versie van jezelf die je al die jaren binnen in je hebt gevoeld maar nog niet volledig hebt geleefd.

Je vindt het hier.

Veel gestelde vragen

Wordt onzekerheid erger naarmate je ouder wordt?

Niet automatisch. Maar als het patroon niet wordt aangepakt, kan het zich verdiepen omdat het meer jaren heeft gehad om bevestigd te worden. Tegelijkertijd brengt leeftijd ook zelfkennis, wat het werken aan onzekerheid juist makkelijker kan maken.

Is onzekerheid bij vrouwen anders dan bij mannen?

Onzekerheid heeft bij iedereen dezelfde neurobiologische basis. Maar de manier waarop het zich uit en de sociale context eromheen verschilt. Vrouwen zijn vaker geconditioneerd om zich aan te passen, te verzorgen en zichzelf op de tweede plek te zetten, wat onzekerheid een andere kleur geeft.

Waarom helpt begrijpen alleen niet?

Omdat onzekerheid niet in je hoofd zit maar in je lichaam, in je zenuwstelsel. Begrip is de eerste stap, maar het systeem heeft ervaringen nodig om te veranderen, geen inzichten.

Kan ik op mijn leeftijd nog veranderen?

Ja. Je brein maakt nieuwe verbindingen aan zolang je leeft. Wat nodig is, zijn nieuwe ervaringen die je systeem laten voelen dat het anders kan. Dat heeft geen leeftijdsgrens.